ماددە هۆشبەرەکان، دێوەزمەی گەنج و لاوانی کۆمەڵگە
محەمەد گەردی
خەریکە کارەساتێك روومان تێدەکات کە کوشندەتر بێت لە هەموو ئەو کارەسات و نەهامەتییانەی بەرۆکی کۆمەڵگەکەی گرتووینەتهوه، خراپتر بێت لەو جەنگانەی کە بردنەوە و دۆڕانیان نادیارە، ئەویش بڵاوبوونەوەی ماددەی هۆشبەرە لە نێو کۆمەڵگەکەمان بە تایبەتی لەنێو توێژی گەنج و لاواندا، کە هەستیارترین توێژن و داهاتووی کۆمەڵگەن.
بەکارهێنانی ماددەی هۆشبەر بێجگە لەوەی تەندروستیت بەرەو فەوتان دەبات سەرلێشێوانێکە بۆ خودی بەکارهێنەر کە دەبێتە هۆی لەدەستدانی ژیان و خێزانەکەی ئینجا چەندان ئافات و کارەساتی دیکەی بەدوای خۆیدا دەهێنێت.
ئەگەرچی بەردەوام لە رێگەی ئامرازەکانی میدیاوە هۆشیاری لە بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان بڵاودەکرێتەوە، بەڵام هێشتا بەپێی پێویست نییە، دەبێت هەریەكە و لەشوێنی خۆمانەوە هاوڕێ، خزم، دراوسێ، ناسیاو و نەسیاو لە مەترسییەکانی ئەو ماددەیە هۆشیار بکەینەوە، چونکە تووشبوو هەر ئەوەندەی بەسە لەناکاو بەهەر هۆکارێك تووش دەبێت، ئیتر چاکبوونەوە و گەڕانەوەی بۆ نێو کۆمەڵگە ئەستەم دەبێت.
پێویستە حکوومەتی هەرێمی کوردستان و لایەنە پێوەندیدارەکان کە مەبەستم ئاسایشە، دەبێت ئۆپەراسیۆنەکانیان وردتر و چڕتربکەنەوە و رێگری لە هەرزەکار و گەنج و لاوان بکەن تووشی ئەو دەردە نەبن. ئینجا پێویستە وەزارەتەکانی پەروەردە و خوێندنی باڵا لە نێو ناوەندەکانی خوێندن و زانکۆکان زۆر بە رژدی لەمەڕ ئەو پرسە بوەستن و بەردەوام مەترسییەکانی بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان بە گوێی قوتابییاندا بدەن و هۆشیاریان بکەنەوە، بە تەنیا ئەنجامدانی ورۆکشۆپ و سیمینار بەس نییە بەڵکوو دەبێت زۆر بە توندی لەسەر ئەو پرسە بوەستن و کاری لەسەر بکەن.
“بەگوێرەی داتایەکی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان، 80 % بەکارهێنەرانی ماددەی هۆشبەر تەمەنیان لە نێوان 18 بۆ 35 ساڵە، 4% لە خواری 18 ساڵە”
هەروەها رۆڵی رێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی لە هۆشیارکردنەوەی توێژەکانی کۆمەڵگە لە مەترسی بەکارهێنانی ماددە هۆشبەرەکان کەمتر نییە لە دامودەزگەی ئەمنی، ئەوانیش پێویستە زۆر بە جددی کاری لەسەر بکەن، بۆ نموونە لە چوارچێوەی راسپاردەی جەنابی سەرۆك بارزانی کە لە کۆنگرەی یەکگرتنی رێکخراوی قوتابییان و لاوان هەڤاڵانی نوێی مەکتەبی سکرتاریەتیی رێکخراوەکەی راسپارد کە کۆمەڵگە لەو کارەساتە هۆشیار بکەنەوە، یەکێتیی قوتابییان و لاوانی دیموکراتی کوردستان هەڵمەتێکییان بە ناوونیشانی ماددەی هۆشبەر، ئافاتی سەدە لە سەرانسەری پارێزگە و ئیدارە سەربەخۆکانی هەرێمی کوردستان راگەیاند، جێی دەستخۆشی و پێزانینە چونکە ئەو رێکخراوە چووەتە نێو خوێن و شادەماری قوتابییان و لاوانی کۆمەڵگە، کە دەتوانن کاریگەرییان لەسەر توێژی قوتابییان و لاوان هەبێت.
هەر دوای ئەو راسپاردەیەی سەرۆك بارزانی ئەرکی ئێمە قورستر بووە چونکە دەبێت زۆر خەمخۆرانەتر لە رابوردوو ئەو ئەرکە ئەنجامبدەین، لاوان و قوتابییانمان لەو کارەساتە هۆشیاربکەینەوە. هەر بەڕاستی کارەساتە کە ئامارەکان دەبینین زۆرترین بەکارهێنەر گەنجانن و بەگوێرەی داتایەکی بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی نەهێشتنی ماددە هۆشبەرەكان، 80 % بەکارهێنەرانی ماددەی هۆشبەر تەمەنیان لە نێوان 18 بۆ 35 ساڵە، 4% لە خواری 18 ساڵە، 6% لە سەرووی 35 ساڵە و 10% بەکارهێنەرانی ماددە هۆشبەرەکان لە کۆی تەمەنەکان ئافرەتانن.
ئەمەش پێویستی بە هەڵوەستەیە و دەبێت رێکاری توندتر بیگرێتەبەر بۆ ئەوەی هەرێمی کوردستان نەبێتە ناوەندێکی ترانزێت بۆ گواستنەوەی ماددەی هۆشبەر بۆ وڵاتانی دیکە.
Comments are closed, but trackbacks and pingbacks are open.